De 75-jarige Nederlandse ondernemer Edward Heerema haalt 50 miljoen euro kapitaal uit zijn centrale holding ‘Argentum cedit virtuti’. Die ziet zijn kapitaal daardoor dalen van 2,16 naar 2,11 miljard euro. Heerema controleert met zijn Belgische holding, gedomicilieerd in Antwerpen, de zeevaartgroep Allseas, gedomicilieerd in Zwitserland. Die verdient dan weer geld met het aanleggen van onderzeese pijpleidingen en het opruimen van offshore olieplatformen. Dat laatste gebeurt met de Pioneering Spirit, 124 meter breed en 382 meter lang, acht voetbalvelden groot en daarmee meteen het grootste werkschip ter wereld. Dat de naam Pioneering niet is gestolen, mag blijken uit het feit dat het bedrijf werkt aan de ontwikkeling van een kleine kernreactor waarmee het schip in de toekomst kan worden aangedreven. Ondertussen investeert de familie Heerema fors in de ontwikkeling van diepzeemijnbouw. De Latijnse naam ‘Argentum cedit virtuti’ wil zoveel zeggen als “rijkdom leidt naar weldaad”. Al gebeurt dat bij Heerema in de schaduw van enkele belastinggeschillen.
In België hebben die belastinggeschillen betrekking op het gebruik van het zogenaamde ‘tonnagetaksregime’, een fiscaal gunststelsel waarbij scheepvaartbedrijven belast worden op basis van het tonnage van hun schepen in plaats van hun werkelijke winst. Het bestaat sinds 2003, is door de EU goedgekeurd als staatssteun, en blijft van kracht tot 31 december 2032. Het doel is de Belgische scheepvaartsector te versterken en meer schepen onder Belgische vlag te krijgen. 2001 voer slechts 2% van de Belgisch gecontroleerde vloot onder Belgische vlag. Met het tonnagetaksregime was dat in 2020 al 33%. De schepen van Heerema zijn daarbij gedomicilieerd in het Belgische grensdorp Essen. De eerste geconsolideerde balans van ‘Argentum cedit virtuti’ leert dat de Beklgische fiscus zich heeft verzet tegen het gebruik van dat systeem door Allseas. In eerste aanleg kreeg het bedrijf van Heerema gelijk voor de rechtbank maar er werd tegen die beslissing beroep aangetekend. Ook in Nederland en Australië moet het bedrijf afrekenen met belastinggeschillen.
In 2022 droeg Edward Heerema het beleid van Allseas over aan zijn nu 45-jarige zoon Pieter. Die zet zwaar in op de ontwikkeling van diepzeemijnbouw, een nieuwe industrie waarbij kritieke metalen worden gewonnen op de zeebodem. Het gaat dan vooral om grote hoeveelheden nikkel, koper en kobalt. Ze zitten vast in drie soorten afzettingen: in de rotsige zeebodem, in zogenoemde ‘vulkanische schoorstenen’ waardoor warm water uit de ondergrond in het koude oceaanwater stroomt, en in zogenaamde ‘mangaanknollen’, metaalrijke stenen die in de loop van miljoenen jaren gevormd zijn doordat metalen zich afzetten rondom een zandkorrel of haaientand. En om die knollen is het te doen.
De meeste daarvan zijn te vinden in de Stille Oceaan in een gebied dat de Clarion Clipperton Zone (CCZ) heet. Dit gebied is ongeveer zo groot als Europa. Niet alleen liggen er de meeste knollen, ze bevatten voor zover bekend ook de grootste concentratie bruikbare metalen. Allseas sloot in dat verband in 2019 een strategische overeenkomst met het Canadese diepzeemijnbouwbedrijf The Metals Company (TMC). Ze spraken af dat TMC een vergunning voor zeemijnbouw regelt en afnemers voor de knollen, terwijl Allseas zorgt voor schepen en machines om de knollen boven water te halen. Bij succes, zouden de Canadezen het Zwitsers-Nederlandse Allseas ook inschakelen om de zeebodem daadwerkelijk te mijnen. Volgens berichten in de Nederlandse pers kan Allseas daarmee 4,8 tot 8,7 miljard dollar winst kunnen boeken. Allseas en Argentum hebben inmiddels ruim 59 miljoen aandelen TMC. Allseas is daarmee een van de grootste aandeelhouders van het beursgenoteerde TMC. Daarnaast beschikt Allseas over diepzeemijnbouwschip Hidden Gem, het enige ter wereld dat zo goed als operationeel is. Allseas is eigenaar van alle patenten, van alle apparatuur en installaties en alle kennis en kunde die nodig zijn voor diepzeemijnbouw.
Pieter Heerema liet zich eerder al uit over de controverse omtrent diepzeemijnbouw. Daarbij gaat het leefgebied van een deel van de bodemdieren verloren, erkende hij in interviews. Maar hij verbindt daar andere conclusies aan dan de milieubeweging, die diepzeemijnbouw wil laten verbieden. Heerema roept landen op zeemijnbouw toe te staan met duidelijke milieueisen. “Wij als betrouwbaar familiebedrijf zouden een goede eerste speler zijn om te laten zien hoe je de diepzee mijnt op een verantwoorde manier”, zei Heerema in de podcast Studio Energie van Remco de Boer. Met diepzeemijnbouw kan de afhankelijkheid van China worden verminderd, zo zegt ook de Amerikaanse president Donald Trump. (Lees verder onder de foto)
Stephanie Heerema, zus van Pieter, is ondertussen verantwoordelijk voor de ontwikkeling van kernenergie binnen Allseas. Bedoeling is een kleine reactor te ontwerpen die de Pioneering Spirit kan aandrijven maar die later ook kan worden ontwikkeld voor kleine kerncentrales op het land. Momenteel bestaan er al schepen met kernreactoren waarbij de Amerikaanse vliegdekschepen en atoomonderzeeërs. Ook Russische ijsbrekers zijn ermee uitgerust. Maar in de commerciële scheepvaart is deze klimaatneutrale kernenergie nog onbestaande.
