N-VA-voorzitter Valerie Van Peel wil dat het bedrijf Eternit minstens 1 miljard euro betaalt om Vlaanderen asbestveilig te helpen maken. Van Peel vindt het niet kunnen dat de burger moet opdraaien voor de verwijdering van asbest, terwijl het bedrijf er “miljarden op heeft verdiend in een periode dat het wist wat de gevolgen waren”. Naar schatting sterven in Europa jaarlijks 70.000 tot 90.000 mensen als gevolg van blootstelling aan asbest. Indien Eternit niet op het voorstel ingaat, dreigt Van Peel alle juridische middelen aan te wenden. Twee weken terug brachten wij het asbest dossier terug in de belangstelling met een reportage vanuit het Italiaanse Casale Monferrato waar Eternit ooit de grootste asbestproducent in Europa exploiteerde. U kan die reportage hier lezen. De fabriek in Casale werd er door de overheid letterlijk met de grond gelijk gemaakt. Eternit is op vandaag nog steeds onderdeel van de groep Etex. Aandeelhouders van dat miljardenbedrijf zijn de families André Emsens, Voortman, de Cartier de Marchienne en van der Rest. Het is eerder uitzonderlijk dat een voorzitter van de grootste politieke partij zich actief mengt in een concreet dossier.
Wanneer Van Peel tot voor enkele jaren nog in de Kamer zetelde, leverde ze fel strijd voor de slachtoffers van asbest dat als kankerverwekkende product jarenlang in bouwmaterialen werd gebruikt. Het was ook de reden waarom ze op dat moment de politiek de rug toekeerde. Intussen keerde ze terug als voorzitster van N-VA, de grootste regeringspartij zowel in Vlaanderen als federaal die in beide regeringen de regeringsleider levert. Etex produceerde met haar bedrijf Eternit volgens een inschatting van de afvalstoffenmaatschappij OVAM zowat 65 procent van asbestcement in België. “Het is tijd dat Eternit een deel van zijn historische schuld rechtzet. Het is tijd dat de rekening komt te liggen waar ze hoort te liggen: niet langer bij de burger, maar bij de vervuiler”, aldus Van Peel. Eternit is ook het enige asbestbedrijf dat nog juridisch en financieel aanspreekbaar is. (Lees verder onder de foto)
Volgens N-VA is het bedrag van 1 miljard euro “realistisch”, want gebaseerd op concrete berekeningen van OVAM. In het goedkoopste scenario zou de verwijdering van asbest in Vlaanderen 500 miljoen euro kosten, maar in de duurste berekening zou het kostenplaatje oplopen tot 3 miljard euro. Op basis van de 65 procent die aan Eternit wordt toegeschreven, komt Van Peel uit op een vork tussen 325 miljoen en 1,95 miljard euro. Van Peel wil een jaarlijkse bijdrage van 50 miljoen euro gebruiken voor het asbestveilig maken van Vlaanderen, en dat tot 2040. Totale inzet: 750 miljoen euro. Daarnaast wil ze het bedrijf jaarlijks 32,5 miljoen euro laten betalen voor asbestattesten. De rest van het geld zou gaan naar onderzoek naar afvalverwerking en naar bewustmakingscampagnes. “De plannen van de Vlaamse regering om Vlaanderen asbestvrij te krijgen, kunnen dan versneld uitgevoerd worden”, aldus Van Peel. “Zo kunnen scholen, jeugdlokalen, zorginstellingen enzovoort versneld asbestveilig gemaakt worden, maar kunnen ook huiseigenaars geholpen worden om de asbest in hun huis te verwijderen.”
Toenmalig Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) dagvaardde de asbestproducenten in maart 2024 om een hogere schadevergoeding te eisen dan de 4,8 miljoen euro die Eternit in 2014 beloofde te betalen tot 2030. Als onderdeel van deze procedure heeft de Vlaamse regering Eternit al een ingebrekestelling van 1,950 miljard euro bezorgd. Maar het bedrijf ontkent die claim. “Etex en Eternit zijn op heden echter niet op de hoogte of zulke klacht daadwerkelijk werd ingediend. Etex en Eternit zijn het niet eens met deze vordering. In september 2024 waren alle partijen akkoord om de juridische procedure op te schorten en naar de rol te verwijzen. Confidentiële gesprekken met de Vlaamse Regering en OVAM zijn gaande in deze zaak.” zo staat te lezen in de jaarrekening van Eternit.
Maar indien het bedrijf niet wil ingaan op het voorstel, dan dreigt Van Peel nu met alle juridische middelen. Dat gaat over het verderzetten van de burgerlijke procedure, een strafklacht voor opzettelijke schade en een decretale basis om Eternit te dwingen te betalen. In een reactie zegt Eternit dat het “zich altijd heeft gehouden aan de geldende wet- en regelgeving” en dat het bedrijf sinds 1997 niet meer met asbest werkt. “Eternit wil haar maatschappelijke rol spelen en probeert samen met de Vlaamse overheid en Ovam oplossingen te vinden om de situatie op te lossen”, klinkt het ook.
