De Belgische frietproducent Agristo, in handen van de families Wallays en Raes, schuift de opstart van een nieuwe productielijn voor diepvriesfrieten in Noord-Frankrijk met drie jaar voor zich uit. De beslissing volgt op een neergaande conjunctuur in de frietindustrie die nu al enkele maanden aanhoudt. “Iedereen in de aardappelwereld heeft gouden tijden gekend, maar misschien moeten we nu genoegen nemen met kleinere marges dan in het verleden.”, zegt Mathieu Vrancken, aardappelteler en voorzitter van brancheorganisatie voor de Belgische aardappelketen Belpotato.be. De productie van diepvriesfrieten is een cruciale sector in Vlaanderen. De ultieme marktleider Jan Clarebout zag de conjunctuurkering blijkbaar komen. Hij verkocht zijn bedrijf met Europese omvang aan de Amerikaanse groep Simplot, een miljardenoperatie die volgende maand moet worden afgerond.
Enkele maanden geleden startte Agristo met de bouw van een nieuwe fabriek op de Noord-Franse site in Escaudoeuvres. De frietproducent zou er 350 miljoen euro investeren in een vestiging die op termijn 300.000 ton afgewerkte aardappelproducten per jaar moet leveren. De betrokken aannemers, met het bedrijf Alheembouw van Peter Temmerman voorop, kregen echter onlangs te horen dat de productiefocus verschoven is, waarbij de plannen voor de frietproductie voorlopig stilliggen. “We stellen de frietlijn uit tot juni 2030”, zegt Agristo woordvoerder Francesca Derkinderen aan het gespecialiseerde magazine Vilt dat het nieuws brengt. “De productie van de pureelijn wordt dan weer drie jaar naar voren verschoven en zal samen opstarten in juni 2027 met de reeds voorziene hashbrown-lijn. Dit stelt ons in staat om beter in te spelen op de behoeften en vraag van onze klanten.” Agristo heeft vooral sterke afzetmarkten in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.
Agristo kende voorbije jaren net zoals de hele sector een forse groei. Momenteel staat de groep voor een productiecapaciteit van 900.000 ton afgewerkt product per jaar. Nu wordt gemikt op een groei van 5 % per jaar. Enkele jaren terug bedroeg die groei nog een veelvoud daarvan. Op de Agristo-site in het West-Vlaamse Wielsbeke zal volgende zomer een vierde productielijn starten, en ook de internationale projecten in India en de Verenigde Staten gaan door. In de VS wil de producent een fabriek bouwen met een capaciteit van 200.000 ton diepvriesfrieten per jaar. In India, waar nu enkel gedroogde aardappelvlokken worden gemaakt, moet volgend jaar ook een frietlijn in werking treden. In totaal gaat het om een investeringsprogramma van meer dan één miljard euro.
Verder groeien binnen Europa wordt moeilijker. De motor van de aardappelsector sputtert al maanden en het uitstel bij Agristo lijkt erop te wijzen dat verwerkers hun Europese expansieplannen aan het herbekijken zijn. “Dat verrast me eerlijk gezegd niet”, reageert Mathieu Vrancken, aardappelteler en voorzitter van brancheorganisatie voor de Belgische aardappelketen Belpotato.be, in Vilt. “Ik denk dat iedereen in de aardappelsector eens goed moet nadenken hoe we met de huidige situatie op de aardappelmarkt de volgende jaren moeten omgaan. We moeten een nieuw evenwicht vinden.” Verdere uitbreiding is daarbij niet de verstandigste keuze volgens Vrancken. “Iedereen in de aardappelwereld heeft gouden tijden gekend, maar misschien moeten we nu genoegen nemen met kleinere marges dan in het verleden.”
Hij benadrukt dat die kleinere marges ook evenwichtig over de hele keten verdeeld moeten worden, zodat er winst overblijft voor elke speler. “Ongeveer een derde van de aardappelen wordt op de vrije markt verkocht. Daar zijn de prijzen momenteel spotgoedkoop. Als dat een heel seizoen zo blijft, houden telers er niets aan over en hebben verwerkers een mooi concurrentieel voordeel door een goedkopere grondstof.”
