Bovenop de berg Moscal, op meer dan 400 meter hoogte, troont de Villa Sant’Andrea, centraal op een domein van 29 hectare, uitkijkend over het Garda meer nabij Verona in Italië. Het domein wordt momenteel te koop aangeboden door de Princess Astrid von Liechtenstein. Minder bekend is dat 200 meter lager, in de stenen onderbuik van de berg Moscal, in de jaren 60 een kilometers lang tunnelwerk is aangelegd. Dat indrukwekkend geheel kreeg de naam West Star mee en werd in volle Koude Oorlog een strategisch knooppunt van de Navo. In 2006 nam diezelfde Navo definitief afscheid van West Star dat nu eigendom is van de gemeente Affi. De Italiaanse professor Michelangelo Pivetta maakt van West Star een iconische plaats. West Star is een volledig ondergrondse, geheime, verborgen, onopvallende grot, ontworpen om tot de sfeer van het “niet-bestaan” te behoren; niet bedacht om een oppositiegevecht te voeren, maar om atoomaanvallen te weerstaan en zeer geavanceerde communicatiesystemen te beheren die vandaag de dag ontroerend ouderwets lijken. Pivetta maakt er een herkenningspunt van voor jonge generaties die de Koude Oorlog nooit van dichtbij hebben beleefd.
De professor, verbonden aan de universiteit van Firenze, vergelijkt de tunnels van het spoorweggedeelte van West Star met de tentakels van een vraatzuchtige inktvis die zich een weg banen in de berg en die de grenzen afbakenen van de paradox van een nucleaire holocaust en de onvermijdelijke MAD, Mutual Assured Destruction, in een oorlogslogica waarin overwinning als criterium ontbreekt. De verkenning van de site omvat een tocht door een tunnel van één kilometer die twee van de drie contactpunten met de buitenwereld met elkaar verbindt. Halverwege leiden twee toegangen met de aanduiding exit en entrance, rood en groen geschilderd, naar de interne ruimtes via de compressie van tunnels van verschillende secties. (Lees verder onder de foto)
Een bezoek aan het ‘zielige’ interieur van West Star roept een verwarrend gevoel van onderdompeling op, waarbij de menselijke zintuigen, die gewoonlijk actief zijn in de waarneming van ruimte, moeten wennen aan andere meetparameters: geluiden, kunstlicht, geuren en visuele perspectieven passen zich noodgedwongen aan aan de afwezigheid van verwijzingen naar de buitenwereld, aan de opeenvolging van individuele ruimtes verdeeld over oneindige gangen. Op de muren vertellen groene, blauwe en rode banden het geheime leven van de ongeveer driehonderd operators die zijn afgescheiden in de kunstmatige ingewanden van de Moscal. (Lees verder onder de foto)
De psychologische begeleiding van de zelfisolatie van het personeel binnen de structuur is terug te vinden in de afbeeldingen die zijn aangebracht in de ruimtes die bedoeld zijn voor collectieve samenkomst. Volgens een nauwkeurig plan werden deze ontworpen om huiselijke ruimtes zoals woonkamers en keukens na te bootsen, of andere ruimtes van meer collectieve aard, zoals in het geval van de kantine, versierd met trompe-l’œil-landschappen met aan de ene kant alpentoppen en aan de andere kant een promenade langs het Gardameer aan de andere kant; of zoals in het geval van de bar, waar een totemachtige toonbank een perfecte reproductie is van die welke nog steeds te vinden zijn in sommige trattoria’s langs een provinciale weg. (Lees verder onder de foto)
Maar plotseling maken de plaatsen die gewijd zijn aan vrije tijd plaats voor de werkruimtes, gekoppeld volgens een volgorde die in schaal de taken van een kleine en gewone bedrijfsgemeenschap weerspiegelt: elektriciens en monteurs in hun rommelige werkplaatsen met muren bedekt met soms erotische posters; kantoormedewerkers en leidinggevenden die boven aan hun nette bureaus in kantoren en vergaderzalen zitten, omringd door indrukwekkende kaarten en whiteboards in alle maten. Ondanks deze schijnbare normaliteit, gereproduceerd onder tweehonderd meter rots, is overal een rusteloze en groteske toestand van vergankelijkheid aanwezig, typisch voor de tijdelijke manier van wonen. (Lees verder onder de foto)
Het militaire bouwwerk, dat in tegenstelling tot wat lokale stadslegendes beweren geen mysterieuze wapens bevatte, was een speciale container met elektronische apparatuur, onderdeel van een netwerk dat in het begin van de jaren 2000 volledig werd vervangen veiligere satellietsystemen. Een laatste NAVO-oefening om het nut ervan verder te verifiëren in 2004 bevestigde dat het bouwwerk verouderd was en definitief buiten gebruik moest worden gesteld. (Lees verder onder de foto)
Na de laatste dag van dienst op 31 december 2006 werd de bunker in 2007 overgedragen aan de gemeente Affi. Professor Pivetta vergelijkt de bunker met de onontdekte tombe van een onbekende farao. Hoewel hij in de loop der jaren verschillende eigenaren heeft gehad en enigszins is geplunderd, is een bezoek aan het interieur alsof je naar een heel andere tijd wordt getransporteerd. Vanuit dit oogpunt is West Star zowel container als inhoud, en zal het zowel een museum op zich worden als een container van een verhalend apparaat dat zich richt op de Koude Oorlog en gewijd is aan de jongere generaties, die de gebeurtenissen niet hebben meegemaakt.
