Je kan veel zeggen van de Antwerpse stadsbestuurders maar niet dat ze geen ambitie hebben inzake stadsontwikkeling. De voorbije decennia werd het uitzicht van de stad al ingrijpend gewijzigd. De grootste uitdaging nu is de herontwikkeling van de Stuivenbergsite, 10 voetbalvelden groot, 5 hectare midden in de stad. Er is voor gekozen 3 hectare om te vormen in groene oppervlakte. Maximaal 30.000 m² kan een commerciële, residentiële of private invulling krijgen. De acht cirkelvormige paviljoenen blijven bewaard. Na 130 jaar krijgt de ziekenhuissite dus een nieuw leven. Daarbij wordt gekozen voor publiek-private samenwerking. De totale investeringskost wordt geraamd op 200 miljoen euro. “De herontwikkeling van de site is het grootste stadsvernieuwingsproject dat in deze legislatuur zal opstarten.” zegt Patrick Janssens, de socialistische schepen van Vooruit voor Stadsontwikkeling. De werken starten in 2027.
De site nu met 50.000 m² terreinoppervlakte omvat 26 gebouwen, samen goed voor 78.000 m² vloeroppervlakte. De totale oppervlakte na de afbraakwerken is 38.000 m², inclusief 9.000 m² kelder. Daarvan wordt minimaal 8.000 m² maatschappelijke, stedelijke functies naast het psychiatrisch ziekenhuis van 20.000 m² dat blijft bestaan. Maximaal 30.000 m² wordt commerciële of private functies. Op het gelijkvloers hebben publieks- en klantgerichte functies zoals winkels, horeca en medische beroepen de voorkeur. Op de verdiepingen krijgen niet-publieksgerichte functies de voorkeur. Qua financiering is de keuze gemaakt voor een gecombineerde publiek-private samenwerking.
In 2027 wordt begonnen met de afbraak van het hoofdgebouw uit de jaren 80. Dat moet plaats ruimen voor de aanleg van een zogenaamd BEO veld, een opslagplaats voor ondergrondse energie. Daarna volgt de bouw van de ondergrondse parking. De oorspronkelijke 19de-eeuwse paviljoenstructuur van het ziekenhuis wordt in 2029 hersteld. Dat is meteen ook de verklaring waarom niet wordt gedacht aan sociale woningen. Zelfs betaalbaar wonen is in een gebouw met zoveel erfgoedwaarde moeilijk haalbaar. De renovatiekost van de gebouwen ligt veel hoger dan bij een rechttoe rechtaan nieuwbouw. Door een groot aantal sociale woningen tegelijk te bouwen, is er ook een schaalvoordeel qua kost. Wonen kan slechts heel beperkt op de Stuivenbergsite omwille van het potentieel conflict tussen de nieuwe bewoners en de publieke tuinen, zo luidt het.
De Stuivenbergsite zal op termijn onderdak bieden aan de verpleegschool, sociale centra, de stedelijke dienst Werk en Activering, kinderopvang en mogelijk ook het Vlaams Architectuur Instituut. Tot oktober 2026 is een deel van de gebouwen in handen van een tijdelijke beheerder die er sociale functies kan in uitwerken.
